Jasper de Graaf OnLine

Geestelijk spanning is een vreemd fenomeen: Door je gedachten kan je het hele lichaam in een bepaalde modus krijgen. Zo kan spanning leiden tot een zogenaamde "fight or flee" (vecht of vlucht) reactie: Deze modus vind zijn oorsprong waarschijnlijk in de oertijd en komt er op neer dat je (bijvoorbeeld bij het tegenkomen van een mammoet) moet kiezen tussen vechten of vluchten om te overleven. Als je vecht, dan win je of vind je de dood, maar de spanning is weg. Hetzelfde als je wegrent: de mammoet volgt je even, maar klim op een rots en de spanning is weg.

Opvolgen:

Spanning in de huidige maatschappij is heel anders: Spanning op de werkvloer zal je bijvoorbeeld elke dag tegen kunnen komen. Afgezien van "van baan wisselen" zijn er niet veel mogelijkheden om aan deze spanning te ontkomen (komen we later op terug). En daar is het lichaam niet op gebouwd: je wil niet vluchten dus gaat je lichaam in de "vecht" modus: spieren spannen aan, waarneming wordt scherper, klaar om te exploderen als het moet. Je lichaam is echter niet gebouwd om constant in deze modus te blijven: je spieren verzuren en je wordt doodmoe van al die extra indrukken door je extra alerte zenuwstel. Dat noemt men dus overspannen: OVER geSPANNEN.

Helaas heb ik hier al 3 keer persoonlijk ervaring mee gehad. Het is dus ook niet zo dat je er makkelijk aan ontsnapt. Er zijn wel methoden en gereedschappen om spanning tijdig te herkennen en veel is er aan gelegen hoe jij de omgeving ervaart. Zelf ben ik bijvoorbeeld overgevoelig voor commentaar: ik ben een perfectionist en probeer overal het best mogelijke resultaat te bereiken. Dat brengt met zich mee dat je enorm hoge eisen aan jezelf stelt waar je met moeite aan kan voldoen. Als iemand anders nog eens een opmerking maakt over je prestatie dan heb je genadeloos gefaald. Waarschijnlijk heeft die ander dat niet zo bedoeld, maar ik ervaar het wel als een zwaardslag. Beter is uiteraard de opmerking als opbouwende kritiek te zien. Die ander stelt lang niet zulke hoge eisen aan mij als ik zelf doe.

Een lijst van pointers verstrekt door de Arbo:

Ontspanning

• Verdeel de tijd goed tussen werk, gezin en hobby's
• Zorg voor sociale hobby's en/of veel contacten
• Wissel in- en ontspanning zoveel mogelijk af (pauzes)

Zorg voor jezelf

• Blijf breed georiënteerd, volg veel cursussen
• Zoek je 'sterke' eigenschappen, hiermee werkend blijf je ontspannen
• Los problemen zo snel mogelijk op; laat ze niet 'opstapelen'. Uitstellen is geen oplossing
• Leer om op tijd 'Nee' te zeggen
• Uit je emoties, spreek met anderen over je emotionele ervaringen; sluit ze niet in je op.

Blijf je werk de baas

• Plan niet meer dan 60% van je agenda; de rest wordt vanzelf wel door anderen 'vol' gepland
• Neem geen verantwoordelijkheden van anderen over, delegeer zoveel mogelijk
• Onderzoek regelmatig wat in je werk allemaal 'moet' en vervolgens van wie dat moet. Wellicht van jezelf?

Tenslotte

• Leer te relativeren bij teleurstellingen door de vraag 'nou en' te beantwoorden
• Accepteer dat mensen - jij ook - soms fouten maken
• Uit irritaties zo snel mogelijk, dan klinken ze aardiger en je blijft er niet 'mee zitten'